کمیکهايی که توسط خود افراد و نه توسط هنرمندان یا نویسندگان کمیک ساخته میشوند ــ صداهای اصيلی هستند که میتوانند در برنامههای بهداشتی و آموزشی بسيار مفيد باشند. اين کمیکها میتوانند توسط گروه يا اشخاصی تهیه شوند که بهطورمعمول دسترسی کمی به رسانهها دارند يا اصلاً دسترسی ندارند. کمیکها داستانهايی هستند که بهطورديداری بيان میشوند.
هر گروهی با يک شناسه، پيام و يک سری مخاطب هدف میتواند از کمیکهای مردمی بهعنوان يک ابزار ارتباطی استفاده کند. فنآوری مورد بحث چندان پيچيده نيست و کمیکها پيرامون موضوعات محلی هستد و از زبان محلی، فرهنگ ديداری محلی، مفاهيم و استعارات محلی استفاده میکند. گروههای بسيار متفاوت با سطوح تحصيلی و مهارت فنی مختلف همگی میتواند با کمی تشويق ياد بگيرند کمیکهايی تهيه کنند که برای گروهها و اجتماعات خود بسيار جالب باشد.
چرا از کمیک استفاده کنیم؟
آنچه در همه قالبهای کمیک مردمی مشترک است اين است که همهٔ آنها از روشهای تکثیر ساده و در دسترس عموم استفاده میکنند.
- تهيه فتوکپی برای تا حداکثر ۳۰-۴۰ نسخه
- چاپ با پرده برای از ۱۰۰ نسخه به بالا
- چاپ آفست برای از۲۰۰-۳۰۰ نسخه به بالا
کمیکها را میتوان بعداً برای چاپ در روزنامهها، مجلات و بروشورها به قالب مناسب تبديل کرد، پس خوب است که هنگام انتخاب قالب اين مسأله را درنظر داشته باشيد.
کمیکهای دیواری
کمیک دیواری رايجترين و مقرونبهصرفهترين قالب برای انتشار کمیک است. مزايای این روش روشن است: با چسباندن دو يا سه کمیک دیواری در مکانهای حساس میتوانيد کل جمعيت يک روستا را پوشش دهيد. و فقط هزينه چند فتوکپی را دارد!
کمیک دیواری داستانی است که به روش ديداری در چهار بخش بيان میشود، بنابراين قالب جمع و جوری دارد. اما، بيشتر آنها را میتوان به يک داستان کوتاه و دقیق تبديل کرد. بسياری از پوسترهای ارتباطی توسعه سنتی بهطورمعمول فقط يک پيام يا شعار دارند، اما در کمیکهای دیواری میتوانيد احساسات و اطلاعات بسيار بيشتری بگنجانيد، چون خط داستانی آنها ظرفیت دراماتیزه شدن و گنجایش رويدادهای مختلف را دارد.
برای چاپ کمیک دیواری، در سراسر جهان، حتی در مناطق بسيار دورافتاده بهطورگسترده از فتوکپی معمولی، با کاغد A4 استفاده میشود. به این ترتیب، سادهترين قالب کمیک دیواری کنار هم گذاشتن دو فتوکپی A4 و چسباندن آنها به هم است. با اين کار يک پوستر در اندازه A3 به دست میآيد، که اندازهٔ آن برای تشخيص از يک فاصله معمولی، مناسب است. چنین پوستری را میتوان درحالت ايستاده از فاصله حدود ۱ متر بهراحتی خواند. اگر دستگاه فتوکپی بزرگتر (A3) در دسترس باشد، میتوان کپیها را مستقيماً در اين اندازه تهيه کرد.
اگر به تعداد زيادی پوستر احتياج داريد، فتوکپی گزينهٔ پرهزينهای است. معمولاً در بیشتر شهرها مغازههای کوچکی وجود دارند که نيازهای چاپ تجاری در منطقه را برآورده میسازند. بيشتر اين چاپخانههای کوچک میتوانند چاپ چند صد نسخه را به قيمت ارزان انجام دهند. ممکن است محدودیتهایی در قالب اسنادی که این چاپخانهها میتواند چاپ کنند وجود داشته باشد، اما اين مسأله اهمیت چندانی ندارد.
کتابچه
کتابچههای کمیک این مزیت را دارند که در کتابچه میتوان داستانها را طولانیتر از کمیک دیواری بيان کرد. وقتی فضای بيشتری داشته باشيد، میتوانيد پيچوخمهای داستان را بيشتر کنيد، شخصيتهای بيشتری را معرفی کنيد و داستان را دقیقتذ و جذابتر کنيد. کتابچه را میتوان ميان شرکتکنندگان در جلسه يا سمينار، بين افرادی که میخواهند در قبال مسألهای موضع اتخاذ کنند، بازديدکنندگان دفتر یک NGO و ديگران توزيع کرد.
کتابچهٔ ساده يک داستان ۸ صفحهای است که از يک فتوکپی دورو تهيه میشود. با چیدن صفحات به ترتيبی خاص و فتوکپی گرفتن از آنها در یک صفحه، میتوان نتیجه را تا کرده و بهصورت يک کتابچهٔ ۸ صفحهای درآورد.
با تا کردن يک فتوکپی دورو میتوانيد يک داستان ۱۶ صفحهای بسازيد. اين قالب را میتوانيد برای مواردی بهکار ببريد که میخواهيد بدون نياز به کشيدن تعداد زيادی فعاليتهای جزئی يک داستان طولانیتر بسازيد.
کمیکهای آکاردئونی
کمیکهای آکاردئونی بهصورت بک آکاردئون تا میشوند و بهصورت يک نوار طولانی يا يک کتابچه کوچک خوانده میشوند. اين قالب بهخصوص برای توزيع مخفیانه مفيد است زيرا از بیرون معلوم نمیشود داستان کمیکهای آکاردئونی چيست، چون روی جلد آنها چيزی نوشته نشده است.
سادهترين کمدی آکاردئون از فتوکپی يک داستان تشکيل شده که در ۸ قاب روی يک صفحه کاغذ ترسيم شده است. کاغذ به دو قسمت بريده میشود، سپس اين دو قطعه کاغذ با يک تکه نوارچسب بههم وصل میشوند. گرچه کمی کار میبرد، ولی اندازه قابها مناسب است. فتوکپی اين قالب آسان است زيرا فقط لازم است يک طرف را کپی کنيد.
اگر دستگاه فتوکپیای داشته باشيد که بتواند فتوکپی را تا۵۰٪ اندازهٔ سند اصلی کوچک کند، میتوانيد يک آکاردئون کوچک بسازيد. يک داستان ۸ صفحهای درنظر بگيريد (A3)، آن را ۵۰٪ کوچک کنيد و چهار کپی از آن بگيريد. دو نواررا از هم جدا کنید و آنها را روی يک کاغذ A3 کنار هم بچسبانید. سپس کاغذ A3 را بهصورت آکاردئون تا کنيد، آن را به چهار قسمت ببريد، به اين ترتيب از يک فتوکپی A3 چهار کمدی کوچک آکاردئونی به دست میآوريد.
کمیک استریپ
می توانيد کمیکها را به صورت نوار درآورید تا به صورت کمیک استریپ در مجلات، خبرنامهها و بروشورها چاپ شود، اما بايد به خاطر داشته باشيد که کوچککردن اندازهٔ سند اصلی میتواند تأثیر شديدی داشته باشد و بايد دقت کنيد که خطوط کار اصلی بهحدکافی ضخیم باشد تا درصورت تغيير کيفيت يا اندازه سند خطوط از بين نروند و متن بهحدکافی بزرگ باشد.
توزيع
يکی از ويژگیهايی که اين کمیکها را از مطالب حرفهای متمايز میسازد اين است که اينها اساساً برای توزيع محلی تهيه میشوند. کمیکها در اماکن عمومی از قبيل مراکز اجتماعی، ايستگاههای اتوبوس، مغازهها، ادارات، مدارس، تابلوهای اعلانات و تيرهای چراغ برق نصب میشودن. خوانندگان معمولاً سازمانی را که کمیکها را تهيه کرده است، میشناسند.
اين نزديکی مهم است: منبع ارتباط و خوانندگان خيلی از هم دور نيستند. مردم معمولاً خيلی دوست دارند بدانند سازمانهای محلی آنها چه حرفی برای گفتن دارند.
بههرحال، قابليت استفاده از کمیکها در چند مرحله را درنظر داشته باشيد. به عنوان مثال، اگر کمیکها همزمان با نصب در معابر به نشريات محلی نيز ارسال شوند، بیش از پیش شناخته شده میشوند.
